De Nederlandse ambassadeur in het Vaticaan, Jaime de Bourbon de Parme, maakt paus Franciscus van dichtbij mee.

Fd.nl - Rob de Lange • Economie & Politiek

‘Het is alsof ze een boer de baas van de Rabobank hebben gemaakt’

De Nederlandse ambassadeur in het Vaticaan, Jaime de Bourbon de Parme, maakt paus Franciscus van dichtbij mee. Hoe serieus is de heilige vader in zijn streven met onder andere Nederlandse investeerders een impactfonds te starten?

Wie de pogingen van het Vaticaan om nieuwe vormen van financiering van de grond te tillen volgt, kent Jaime de Bourbon de Parme, jongste zoon van prinses Irene. Hij is de Nederlandse ambassadeur bij de Heilige Stoel.

Jaime de Bourbon de ParmeU bent vanaf het eerste uur betrokken bij het Nederlandse Right Now!, een initiatief om investeerders en het Vaticaan bij elkaar te brengen. Wat is precies uw rol?

‘Ik zie mezelf als een vertrouwenspersoon en bemiddelaar.’

Is het levensvatbaar?

‘Ja. Het verloopt tot nu toe positief, maar het is aftasten, vertrouwen opbouwen. De taal van priesters en investeerders verschilt logischerwijs van elkaar. Het zijn verschillende waarden en ze hebben een ander tijdsbesef. De kerk denkt in honderden jaren, investeerders doorgaans niet. Als diplomaat probeer ik de brug te slaan.’

Is het wel de taak van een ambassadeur?

‘Ik heb een mandaat om hier aan mee te werken. Nederland is het eerste land waar handel en ontwikkelingssamenwerking binnen één ministerie zijn gebracht. De ideeën van de paus over bijvoorbeeld klimaat sluiten aan bij onze opvattingen en belangen. De rode lijn in mijn werk is het bedrijfsleven verbinden aan maatschappelijke thema’s in het Vaticaan. Daar is nog een wereld te winnen. Noem het economische diplomatie.’

Waarom is die aanpak volgens u zo belangrijk?

‘Zonder bedrijfsleven, inclusief de financiële instellingen, zijn we niet in staat de klimaatdoelstellingen te halen. Er is ook geen weg terug meer. De problemen van het disfunctioneren van het systeem worden steeds nijpender en kostbaarder. Bedrijven en investeerders lopen daar net zo goed tegenaan.’

Voelt het bedrijfsleven zich verantwoordelijk genoeg?

‘Het gaat de goede kant op. Het valt me wel op dat een ceo in het openbaar nog vaak zegt: “Ja hoor eens even, ik ben vadertje Staat niet”. Spreek ik hem daarna een-op-een dan is het opeens de vader die zich oprecht zorgen maak over de toekomst van zijn kinderen.’

Ceo's maken een denkfout?

‘Er wordt vaak – ook trouwens door de Amerikaanse president Trump – een vals dilemma gesteld, namelijk dat het gaat tussen klimaat en banen. Ja, een aantal bedrijfstakken krijgt het moeilijk, maar in de groene economie worden nu al miljarden verdiend.’

Welke sectoren lenen zich het best voor impact investment?

‘Eigenlijk alle. Overal zijn niches en mogelijkheden. Textiel, mijnbouw, elektronica, metaal. Maar denk ook aan diensten. Als je een verdienmodel maakt voor onderwijs met behulp van internet kun je veel geld verdienen. Zolang het maar voldoet aan het criterium dat armen toegang tot diensten krijgen. Mooi voorbeeld is het farmaciebedrijf dat dure pillen maakte voor een kleine groep rijke mensen en plotseling doorkreeg dat goedkope pillen tegen wormen voor miljoenen mensen veel meer opleverde.’

Wat is de belangrijkste barrière voor impact beleggingen?

‘Bedrijven kennen het risico niet en kunnen het dus onvoldoende inschatten. Daarnaast is het nog moeilijk om sociale impact goed te meten. Betere informatie over sectoren en betrouwbare indexen, moeten dit probleem voor een deel oplossen.’

Hoe verklaart u het dat de kerk openstaat voor private investeringen?

‘De ambitie van de paus zoals verwoord in de encycliek Laudato Si’, is complementair aan de doelen van de Verenigde Naties voor beheersing van klimaatverandering en armoedebestrijding. De paus is zeer kritisch, maar niet antikapitalistisch. Hij staat open voor het idee dat klimaat en handel hand in hand gaan.’

Maakt de paus een verschil in de wereld?

‘Je zag het in Parijs bij de onderhandelingen over het klimaatverdrag. Daar zitten mensen die elkaar twintig jaar kennen en tegenkomen. Alle standpunten zijn al honderd maal gedeeld. De paus was ‘the new kid on the block’. Veel politici hebben gebruikgemaakt van zijn zichtbaarheid en het enthousiasme voor zijn persoon. Bovendien heeft zijn katholieke netwerk achter de schermen veel dissidente landen weten over te halen het akkoord te ondertekenen.’

Hoe serieus is de paus ?

‘Zeer serieus, hij heeft haast.’

U heeft hem regelmatig ontmoet, omschrijft u hem eens?

‘Ik ben onder de indruk. Het is een dappere en authentieke leider zoals je niet vaak ziet. Een man met kennis van zaken die herrie maakt in het centrum. Iemand zei me eens: het is alsof ze een boer de baas van de Rabobank hebben gemaakt tussen alle streepjespakken. Hij komt bijvoorbeeld op voor de boeren, de mannen en vrouwen die de wereld van voedsel voorzien, maar het minst betaald krijgen.’

Zal hij — zoals Amerikaanse beleggers hopen — impact investeringen groot maken?

‘Het Vaticaan ziet impact investment als een middel waarmee uitvoering kan worden gegeven aan het gedachtegoed van Laudato Si. Het Vaticaan is een onverwachte, maar interessante partner voor de financiële wereld. Maar de gedachte dat de kluis van de Banco Vaticano open gaat is een illusie.’

fd.nl - Rob de Lange • Economie & Politiek

Paus heeft haast met samenwerking private investeerders

Rendement halen en toch het goede doen voor mens en klimaat. Met dat instrument probeert paus Franciscus zijn ambities om armoede te bestrijden en klimaatverandering tegen te gaan, te versnellen. De katholieke kerk lijkt gevallen voor het fenomeen ‘impact investment’.

‘We vragen de zegen van God voor de Laudato Si Challenge’. Gedragen woorden van kardinaal Turkson, de ‘sterke man’ in het Vaticaan, in juni van dit jaar. Hij sprak ze uit tijdens een mis in de crypte onder de Sint Pieterbasiliek. De aanwezigen waren particuliere sociale investeerders uit alle windsteken, maar vooral uit de Verenigde Staten.

De paus op bezoek in de sloppenwijk in Nairobi, Kenia. Met de opbrengsten van het

Right Now! -fonds wil de leider van de katholieke kerk armoede en klimaatverandering bestrijden. Foto: Reuters

De Challenge — zeg maar wedstrijd — waar Turkson op doelde gaat tussen negen jonge bedrijven die een product of dienst ontwikkelen die gaat helpen bij de aanpak van armoede, het klimaatprobleem of de migratieproblematiek. De negen bedrijven worden tijdens de Challenge begeleid door financiële en technische specialisten; in december wordt — ook in het Vaticaan — bekendgemaakt welk bedrijf wint. De wedstrijd vloeit voort uit Right Now!, het investeringsfonds van onder andere Nederlandse private investeerders dat het Vaticaan vorig jaar lanceerde om de grote wereldproblemen aan te pakken.

De negen jonge bedrijven zijn nu bezig hun concepten marktrijp te maken en daar is geld voor nodig. Met de pauselijke zegen moet dat lukken. Een voorbeeld is het Chinese Innov8tia, dat een nagenoeg schone technologie heeft ontwikkeld waarmee energie en water kan worden onttrokken aan gevaarlijke afvalstoffen die het gevolg zijn van de productie van textiel. Met name grotere Chinese steden zijn zeer geïnteresseerd in de apparatuur, waar de bedenkers zo’n zeven jaar aan hebben gewerkt.

Paus wil tempo maken

Paus Franciscus heeft haast. Zijn sociale agenda zoals hij die in de encycliek Laudato Si heeft verwoord is ambitieus en kost veel geld dat hij niet direct vrij kan maken. Veel van de tegoeden in de kerk zitten vast in kunst of stenen. Om toch tempo te maken heeft hij zijn rechterhand kardinaal Turkson opdracht gegeven voor het eerst in de geschiedenis van de katholieke kerk direct op te trekken met private investeerders.

Right Now! is een Nederlands initiatief, dat inmiddels handen en voeten begint te krijgen. Naast de Challenge zijn al zes projecten gestart die eveneens gefinancierd worden met privaat geld. Onder andere het Nederlandse bedrijf SaltFarm Texel, dat een revolutionaire methode heeft gevonden om groente op zilte grond te verbouwen.

Paus kan beleggers beïnvloeden

Met name de Amerikaanse investeerders zien na de verkiezing van Donald Trump tot president van de VS in de paus ‘the last man standing’ in de westerse wereld. Als de heilige vader zijn gewicht in de schaal gooit en bovendien de hele katholieke kerk weet mee te krijgen, dan zal dat de beleggingsmarkt sterk beïnvloeden, zo is de gedachte. ‘The bible is on the market’, riep een van hen in zijn enthousiasme. Een ander stelde voor om van alle kerkgebouwen ‘broedplaatsen van innovatie te maken’.

Binnen de kerk worden hier en daar de wenkbrauwen gefronst. Is de kerk er niet uitsluitend voor charitas in plaats van investeringen die rendement moeten opleveren? De paus en Turkson laten zich door deze stemmen niet uit het veld slaan en hun inspanningen op de beleggingsmarkt blijven niet onopgemerkt. Franciscus zelf schroomt ook niet om het begrip impact investment al enkele malen te noemen, bijvoorbeeld in een TED-optreden en een speech op het Sint-Pietersplein.

Zelfs het gezaghebbende blad The Economist besteedde vorige week aandacht aan de nieuwe weg die kerk is ingeslagen. Het blad vroeg zich retorisch af of de katholieke kerk ‘het verschil gaat maken in de grote sprong voorwaarts van de impact investeringen’.

Afdrukken E-mail